ILGIN ARAŞTIRMALARI

6 Nisan 2021 Salı

Ilgın Canlı Hayvan Pazarı

Kadim şehir Ilgın'ın Selçuklu'dan, Osmanlıya ve günümüze kadar uzanan tarihte önemli pazar merkezi konumundadır. Bu pazarlardan birisi olan canlı hayvan pazarı Ilgın Merkezinde tarihte farklı yerlerde kurulmuştur. Tarımın yanı sıra bölgenin en önemli geçim kaynaklarından birisi olan hayvancılığın önemi her geçen gün daha da artmaktadır.

Kaynaklar:

Ilgın Araştırmaları / Beytullah YILDIRIM

Ilgın Zaferiye Mahallesi

Ilgın Zaferiye, eski adıyla Bolasan Köyü Ilgın'ın 10 km. doğusunda Ilgın - Konya asfaltına 800 m. Uzaklıkta düz bir arazi üzerinde kurulmuştur. Kuruluş tarihi hakkında kesin bilgiler bulunmamakla birlikte; Osmanlı Padişahı Yavuz Sultan Selim Han'ın İran Seferi'ne giderken 31 Mayıs 1514 tarihinde Akşehir-Konya arasındaki menzilleri Haydar Çelebi “Ruznamesi”nde şu şekilde yer vermiştir: “Akşehir-Arkanözü (Karaman'a bağlı olduğu belirtiliyor Argıt Han), Ilgın geçildi. Bul Hasan (Bulasan veya Ebul Hasan) Çayırı (Hasanoğlu) konağına gelindi. ” deniliyor. İlk kuruluş yeri, “Bolasan” adıyla şimdiki Şeker Fabrikası lojmanlarının bulunduğu yerdir. Burada Mahmuthisar'dan gelen Bulasan çayı Konya susası üzerinde Ilgın civarındaki tarihi köprülerden birisi olan ve günümüze ulaşamayan tarihi kaynaklarda bahsedilen Bulasan Köprüsü vardı. İkinci kuruluş yeri, Köylü Tolu yakınlarında At Deresi mevkiindedir. Şimdiki kuruluş yerine gelişleri ise yakın bir tarihtir. Köyün bir kısmı Bulgaristan göçmeni olmakla birlikte Barakmuslu, Beykonak, Mahmuthisar ve diğer çevre köylerden göç almıştır. Zaferiye'nin geçim kaynakları tarım, hayvancılıktır ve marangozluk sayılabilir.

Kaynaklar:

Ilgın Araştırmaları / Beytullah YILDIRIM

2 Nisan 2021 Cuma

Ilgın Yorazlar Mahallesi

Yorazlar köyü, Ilgın'ın 14 km. kuzeyinde Kabir koyağı ve Dilağzı mevkilerin arasında düz ve kıraç bir arazi üzerinde kurulmuştur. Köyün kuruluş tarihi hakkında kesin bilgiler olmamasına rağmen, yörenin eski bir yerleşim yeri olduğunu gösteren kalıntılar mevcuttur. Germiye mevkiinde Romalılara ait kaya mezarları ve diğer ören yeri olan Dilağzı (Ada) mevkisinde bilinçsiz yapılan kazı çalışmalarında bölgedeki tarihi doku, tahrip edilmiştir. Ilgın Gölü, Çavuşçu Gölü kenarında Yorazlar Çeşmesi olarak bilinen su kaynağının hemen doğusunda köylülerin anlattığı “Dümlük kayası” şimdi yerinde yoktur. Yorazlar adını köyün kurucularından olan “Yorazoğlu”ndan aldığı nakledilmektedir. Yorazlar'ın geçim kaynağı tarım ve hayvancılıktır.

Fotoğraf: Ilgın Yorazlar Mahallesi genel görünümü.

Kaynaklar:

Ilgın Araştırmaları / Beytullah YILDIRIM

Ilgın'ın Tarihi Eserleri Yalburt Hitit Su Anıtı

Ilgın Çobankaya Mahallesi Yalburt yaylasında 1970 yılının Eylül ayında bu zengin su kaynağın sularını borularla çevre köylere götürmek için YSE Yol Su Elektrik İşleri Genel Müdürlüğü’nün yaptığı sondaj ve kanal çalışmalarında hiyeroglif yazıtlı kesme taş bloklara rastlanınca kazı durdurulur, Ankara’dan Anadolu Medeniyetleri Müzesi arkeologları arkeolojik tespit yapmak için davet edilir. Raci Temizer başkanlığında Yalburt’a gelen ve 1970-1975 yılları arasında burada zor şartlarda arkeolojik kazı, belgeleme ve mimari restorasyon çalışmalarını gerçekleştiren ekibin içinde Türkiye arkeolojisinin önemli isimleri vardır: Mahmut Akok, Aliye Öztan, Levent Zoroğlu ve Kemal Balkan. Burada tespit edilip ortaya çıkarılan ve onarılarak yeniden kurulumu (rekonstrüksiyon) gerçekleştirilen mimari anıt, daha sonradan anlaşıldığı üzere, Hitit İmparatorluğu’ndan bilinen en önemli yazıtlı anıtlardan biridir. Hitit Kralı IV. Tudhaliya’nın Güneybatı Anadolu’ya, özellikle de Likya bölgesine yaptığı askeri seferleri destanlaştırarak Luvi hiyeroglifleri ile kireçtaşı bloklar üzerinde anlattığı kutsal pınar anıtıdır bu.

Fotoğraf: Ilgın Çobankaya Mahallesi Yalburt Hitit Kutsal Su Anıtının ilk hali ve günümüzdeki durumu görülmektedir.

Ömür Harmanşah, Peri Jonson, Müge Durusu-Tanrıöver

Kaynaklar:

Ilgın Araştırmaları / Beytullah YILDIRIM

Ilgın Yorazlar Çeşmesi

Yorazlar Çeşmesi, Ilgın Gölü, Çavuşcu Göl çeverindeki su kaynaklarından birisidir. İçimi tatlı ve lezzetli olan bu su halk arasında şifalı olduğuna inanılmaktadır. Ilgın, Gedikören köyünden Yorazlar köyüne giderken yolun solunda göl tarafındadır. Torazlar çeşmesinin suyu yöre halkı tarafından çok sevilir. Kireç oranının çok düşük olası nedeniyle bu sudan demlenen çayın ayrı bir lezzeti olduğunu söylenmektedir. Bu nedenle bu suya ilgi fazla olup yolu buradan geçenler bu sudan almaktadır. Çeşmenin tarihi hakkında herhangi bir bilgi mevcut olmayıp, çeşme günümüzde 2002 yılında bir hayrat olarak mermer malzeme ile iki kurnalı olarak yapılmış olup çevre zemininin düzenlendiği görülmektedir. Gelip geçenler suyu rahatça içsinler diye eski usul zincirle bağlı metal bir su tası, bu tasın bir yuvası ve buz gibi akan tatlı suyu ile iki kurnası, ab-ı hayat dağıtmaya devam ediyor Yorazlar Çeşmesi. Nasip olup Yorazlar çeşmesinin suyundan içenlere afiyet şifa olsun.

Kaynaklar:

Ilgın Araştırmaları / Beytullah YILDIRIM

Ilgın Şehirler Arası Seyahat Otobüsleri

Ilgın'da uzun yıllar şehirler arası otobüslerin şimdiki Pir Hüseyin Bey Camii, halk arasındaki adıyla Çukur Camii yanındaki Konya yolunda şehirler arası otobüsler yolcu indirip bindirirlerdi. Bir dönem Ilgın şehirler arası otobüs garajı görevi yapan bu meydanda halk eğitim merkezinin olduğu yerde küçük bir yazıhanede otobüs bileti satılırdı. İlyas Avcı'nın kahvehanesinin önünde oturulup çaylar yudumlanırken otobüsler beklenirdi. Şehirler arası otobüsler Ilgının merkezinden geçer Çukur cami meydanında görevli çığırtkan Konya istikametine giden otobüsün yaklaştığını görünce Gonya, Gonya Gonya diye yüksek sesle ve kendine özgü namesiyle yolcuları ikaz ederdi. Yine mübarek topraklara, Hicaza giden hacılar o yıllarda kalabalıklar halinde buradan uğurlanırdı.

Fotoğrafta Ilgın'da bir kış günü otobüsler yolcularını alıyor. Otobüslerin üzerinde bagajlar yerleştiriliyor. Yerde kar var. Çukur Caminin olukları buz tutmuş ve kalabalık halde Ilgınlılar görülüyor. Sene 1964 -1965 Otobüsler Ali Eğerci'nin Hacı uğurlama merasimi o yıllarda Hac kafilesi işini Orhan Eğerci yapmaktaydi 12 yıl devam ettirdi.

Kaynaklar:

Ilgın Araştırmaları / Beytullah YILDIRIM

Ilgın Çömlekçi Mahallesi

Ilgın, Çömlekçi Köyü Ilgın'ın 12 Km kuzey doğusunda Karadağ, Sivri tepe, Gavur dağı ve Akdağ'ın çevirdiği bir arazi üzerinde kurulmuştur. Köyün kuruluş tarihi hakkında kesin bilgiler yoktur. Köyün ilk kuruluş yeri Bozukkuyu mevkiidir. Köyü çevreleyen dağlar kuzey rüzgarlarına karşı köyü koruduğu için kış mevsimi çevreye göre daha yumuşak geçer. Karadağ kış mevsiminde kaz ve ördek avcılığına müsaittir. Bozukkuyu mevkiinde yapılan kazı çalışmalarında; çanak, çömlek parçalarına sıkca rastlanması bölgenin eski bir yerleşim birimi olduğunu göstermektedir. Köylülerin anlattıklarına göre, eskiden o bölgede yaşayanların çanak, çömlek ve küp yapımında ileri olmalarından dolayı köyün adının “Çömlekçi” olduğu ve zamanımıza kadar bu isimle geldiği anlatılmaktadır. Tokar adında bir yaylası vardır. Kanlı kuyu, Doğanlı, Tokar yaylası ve Bozukkuyu köyün ören yerleridir. Çömlekçi'nin geçim kaynağı tarım ve hayvancılıktır.

Fotoğrafta Ilgın Çömlekçi'nin kış mevsiminde genel bir görünümü.

Kaynaklar:

Ilgın Araştırmaları / Beytullah YILDIRIM