Ilgın Argıthanı Damat Nevşehirli İbrahim Paşa Ulu Camii
Ilgın'a bağlı Argıt Köyünün Derbent yapılışı döneminde, Osmanlı Devleti, Padişahı Sultan III. Ahmet’in saltanat devrinde Sadrazam olan Damat Nevşehirli İbrahim Paşa tarafından yaptırılmıştır. Şehirler kurmakta, mamureler inşa etmekte deha derecesinde bir yeteneğe sahip olan Damat İbrahim Paşa bir eşkıya barınağı haline gelen bu geçide bir derbent kurmak için başlattığı imar ve iskan faaliyetleri çerçevesinde külliye şeklinde yapılan yapılar topluluğu halinde bugünkü Ulu Camii, mektep, han, çarşı, medrese, çeşme ve kuyudan meydana gelen mamureyi inşa ettirerek Argıt köyünü Argıthanı olarak yeniden ihya ve inşa etmiştir.
Argıthanı, Damat Nevşehirli İbrahim Paşa Camii konum itibariyle Argıthanı çarşısında Konya’ya giden şosenin doğusunda yer alır. Ulu camiye 1959 yılında minare ilave edilmiştir. Ulu Cami l96l yılında orijinal ilk yapısı tamamen yıkılarak yerine yeni betonarme bir bina inşa edilmiştir. Kıble ve kuzey taraflarında beşer, sağ ve solunda ikişer sıra halinde sekiz penceresi vardır.
Yıkılarak ortadan kaldırılan orijinal yapı hakkında nakledilenler ise: Ulu Caminin sağ kuzey köşesine kadar olan kısmı taş, üstü tuğla ile yapılmış, kısa ve harap bir minaresi vardır. Minarenin kıble tarafı kaidesinde eski ve islami devirlere ait kitabe taşları kullanılmıştır. Bir taşta kufi hat ile “Allah”, bir başkasında da sülüs ile “el-Hac” yazılı idi. olduğu naklediliyor.
Bu minare bugün yok olan asıl mabed ile birlikte yapılmıştır. Argıthanlı büyüklerinin yaşlıların naklettiğine göre “İstanbul şehzade başında Nevşehirli Damad İbrahim Paşa mescidi gibi kubbeli kurşun örtülü bir yapısı vardı. Bir depremde hasara uğradığı için bu mescid tamamen minaresinin üst kısmı yıktırılmış yerine taştan örülü bir bina yaptırılmıştır. Camii bitişiğinde de bir mektep vardır. Caminin sağ ve sol tarafı da bedesten şeklinde çarşı ve tarihi bir çeşme vardı. Harap olan bu binalarla birlikte çeşme de 1945 yılında belediye tarafından yıktırılmıştır. (KONYALI,1945,s.634)
Fotoğrafta, Ilgın, Argıthanı Mahallesi, Argıthanı Damat Nevşehirli İbrahim Paşa Ulu Camii ve çevresi görülüyor.
Kaynaklar:
Beytullah Yıldırım / Ilgın Araştırmaları
